گزارش اندیشکده ایتالیایی: هدف ایران ۱۰ پرتاب ماهواره در ماه تا ۱۴۰۷

یک اندیشکده ایتالیایی می‌گوید برنامه‌های جاه‌طلبانه جمهوری اسلامی در زمینه ماهواره‌ها، می‌تواند برنامه فضایی ایران را به یک دستاورد ملی با هزینه مقرون به صرفه تبدیل کند که توانایی رقابت در بازار جهانی را داشته باشد.موسسه ایتالیایی برای مطالعات سیاست بین‌المللی یا ISP در مقاله‌ای به برنامه ایران در صنعت هوافضا پرداخته و می‌نویسد: «هدف‌گذاری نهایی این است که تا سال ۱۴۰۷ (۲۰۲۸–۲۰۲۹) به نقطه‌ای برسیم که هر ماه بیش از ده پرتاب انجام شود.» حسین شهرابی، مدیرعامل شرکت «امید فضا»، یکی از نخستین شرکت‌های خصوصی هوافضای ایران، با همین یک جمله، شاید بلندپروازانه‌ترین چشم‌اندازی را که تاکنون برای برنامه فضایی جمهوری اسلامی ایران مطرح شده، ترسیم کرد.

 

تغییر از برنامه راهبردی دولتی به یک صنعت تجاری

برای کشوری که تنها یک دهه پیش در قرار دادن ماهواره‌های کوچک در مدار با دشواری روبه‌رو بود، پیش‌بینی شهرابی درباره شکل‌گیری یک زیست‌بوم پرتاب با نرخ بالا و ماهیتی صنعتی، قابل‌توجه است. اما این سخن، نشانه تغییری عمیق‌تر نیز هست: تلاش ایران برای تبدیل یک برنامه راهبردی دولتی به یک صنعت تجاری که بتواند دست‌کم با شرکای خود در بریکس، سازمان همکاری شانگهای و اتحادیه اقتصادی اوراسیا رقابت کند.شهرابی نه وزیر دولت است و نه فرمانده سپاه پاسداران. او نماینده چهره‌ای تازه از تلاش‌های هوافضایی ایران است: کارآفرینی تکنوکرات که هم به جزئیات مهندسی مسلط است و هم منطق تجاری زنجیره تأمین و تقاضای بازار را می‌شناسد.

 

ورود برنامه فضایی ایران به مرحله صنعتی‌سازی

به روایت شهرابی، برنامه فضایی ایران اکنون از مرحله «تثبیت» شامل تسلط بر فناوری‌های ماهواره‌ای، ایجاد چرخه کامل طراحی، تولید و پرتاب و انجام مأموریت‌های کافی برای اثبات قابلیت اطمینان، به مرحله «صنعتی‌سازی» وارد شده است؛ مرحله‌ای که در آن این توانمندی‌ها باید گسترش یابند و تجاری شوند.

 

نقطه عطف ماهواره‌ای ایران

نخستین نقطه عطف مهم، ماهواره «سینا-۱» بود که در نوامبر ۲۰۰۵ به مدار رسید. این پروژه با قرارداد با روسیه اجرا شد: شرکت‌های روسی ماهواره را طراحی، تولید و پرتاب کردند و مهندسان ایرانی در تمام مراحل حضور داشتند تا فرآیندها را مشاهده و مستندسازی کنند و تجربه عملی به دست آورند.
هرچند سینا-۱ کاملا ساخت خارج بود، اما نخستین مواجهه ایران با چرخه کامل توسعه ماهواره و عملیات اولیه را فراهم کرد و زمینه نهادی و فنی لازم را برای تلاش‌های کاملا بومی بعدی، از جمله «امید» نخستین ماهواره‌ای که به‌طور کامل در داخل طراحی و مونتاژ شد و در فوریه ۲۰۰۹ با پرتابگری بومی به فضا رفت، ایجاد کرد.

 

تبدیل ایران به یک بازیگر تجاری واقعی

حسین شهرابی در شرکت امید فضا پیشگام تلاش‌های بخش خصوصی است. او استدلال می‌کند که ایران باید منظومه‌های ماهواره‌ای را برای بازارهای جهانی طراحی کند، نه صرفا نیازهای داخلی، و اسپیس‌ایکس را الگوی مقیاس‌پذیری می‌داند. طرح پیشنهادی او با نام «دونما» ایجاد حدود ۲۰۰ ماهواره ظرف سه سال را هدف گرفته و در کنار آن، پروژه‌هایی مانند منظومه «شهید سلیمانی» نیز با محوریت بخش خصوصی دنبال می‌شوند. هدف اعلامی شهرابی رسیدن به ده پرتاب ماهواره در ماه تا سال ۲۰۲۹ است؛ سطحی که به باور او برای تبدیل ایران به یک بازیگر تجاری واقعی ضروری است.

 

همکاری با پرجمعیت‌ترین و سریع‌ترین اقتصادهای جهان

مقام‌های ایرانی و کارآفرینان خصوصی، فرصت رقابتی خود را در بازارهای بریکس، سازمان همکاری شانگهای و اتحادیه اقتصادی اوراسیا می‌بینند. این بلوک‌ها برخی از پرجمعیت‌ترین و سریع‌ترین اقتصادهای در حال رشد جهان را دربر می‌گیرند و میلیون‌ها کاربر دارند که هنوز از خدمات ماهواره‌ای موجود به‌طور کامل بهره‌مند نشده‌اند. تقاضا طیفی گسترده را شامل می‌شود: تصویربرداری، پایش کشاورزی، رصد محیط زیست، مدیریت بحران، ارتباطات مخابراتی، و خدمات راداری و ناوبری. راهبرد ایران این است که خود را به‌عنوان تأمین‌کننده‌ای کم‌هزینه در اقتصاد فضایی معرفی کند که به‌تدریج از زنجیره‌های تأمین غربی فاصله می‌گیرد.

 

هزینه پایین مهم ترین مزیت فروش ایران

در واقع، هزینه پایین مهم‌ترین مزیت فروش ایران است. مسئولان فضایی اکنون همان استدلال را مطرح می‌کنند: ایران نمی‌تواند از نظر هزینه با قدرت‌های بزرگ رقابت کند، اما می‌تواند ارزان‌تر از آن‌ها عمل کند. رئیس پژوهشگاه فضایی ایران اخیرا در همین زمینه گفته است که ماهواره‌ها و خدمات پرتاب کشور از ابتدا با هدف مقرون‌به‌صرفه بودن طراحی می‌شوند.

 

برنامه فضایی تنها فراتر از یک دستاورد ملی

ایران با ترکیب مهندسی کم‌هزینه و همکاری با قدرت‌های فضایی نوظهور غیرغربی، امیدوار است برنامه فضایی خود را نه‌تنها به یک دستاورد

متن اصلی خبر